پمپ دندهای یکی از انواع رایج پمپهای هیدرولیک است که برای تولید جریان و انتقال سیال در سیستمهای هیدرولیک استفاده میشود. این پمپ به دلیل طراحی ساده، دوام بالا و هزینه تولید پایین، در بسیاری از صنایع کاربرد دارد. مکانیزم داخلی پمپ دندهای بر اساس تعامل دو چرخدنده است که سبب جابهجایی سیال میشود. در اینجا به بررسی دقیق اجزای داخلی و نحوه عملکرد این پمپ پرداختهایم.
مکانیزم داخلی پمپ دندهای هیدرولیک
اجزای داخلی پمپ دندهای
1- چرخدندهها (Gears)
– پمپ دندهای معمولاً از دو چرخدنده تشکیل شده است:
چرخدنده محرک (Driver Gear): این چرخدنده به یک منبع انرژی (معمولاً موتور الکتریکی یا احتراقی) متصل است و باعث چرخش چرخدنده دیگر میشود.
چرخدنده متحرک (Driven Gear): این چرخدنده توسط چرخدنده محرک به حرکت در میآید و نقش انتقال انرژی را ایفا میکند.
– چرخدندهها معمولاً از جنس فولاد آلیاژی مقاوم به سایش و فشار ساخته میشوند.
2 – پوسته یا بدنه (Housing)
– بدنهای فلزی که تمامی اجزای داخلی پمپ را در خود جای داده است. این بدنه معمولاً از مواد با مقاومت بالا مانند چدن یا فولاد ساخته میشود و نقش اساسی در جلوگیری از نشت سیال دارد.
3 – دهانه ورودی (Inlet Port)
– محلی است که سیال از طریق آن وارد پمپ میشود. این دهانه به منبع سیال، مانند مخزن هیدرولیک، متصل است.
4 – دهانه خروجی (Outlet Port)
– محلی که سیال از پمپ به سیستم هیدرولیک انتقال داده میشود. سیال خروجی تحت فشار بالا قرار دارد.
5 – یاتاقانها (Bearings)
– یاتاقانها وظیفه نگهداری و حرکت روان چرخدندهها را در پمپ بر عهده دارند. این قطعات باید در برابر سایش مقاوم باشند.
6 – دیوارههای داخلی (Side Plates)
– دیوارههایی برای آببندی و جلوگیری از نشت سیال در داخل پمپ. این دیوارهها معمولاً با مواد مقاوم به سایش تقویت میشوند.
7- آببندها (Seals)
– برای جلوگیری از نشت سیال در محلهای تماس بدنه و شفت استفاده میشوند. عملکرد صحیح این بخش نقش مهمی در افزایش راندمان پمپ دارد.
نحوه عملکرد مکانیزم پمپ دندهای
مرحله 1: ایجاد خلأ در دهانه ورودی
– با چرخش چرخدندهها، دندانههای چرخدندهها در دهانه ورودی از هم جدا میشوند. این جدایش باعث ایجاد خلأ شده و سیال از مخزن به درون پمپ مکیده میشود.
مرحله 2: جابهجایی سیال در اطراف بدنه
– سیال واردشده در فضای بین دندانههای چرخدنده و دیواره داخلی بدنه پمپ قرار میگیرد.
– حرکت چرخدندهها باعث میشود سیال از دهانه ورودی به سمت دهانه خروجی جابهجا شود. در این مکانیزم، سیال بهصورت محوری حرکت نمیکند بلکه از طریق مسیر محصور بین دندانهها و بدنه، به سمت خروجی رانده میشود.
مرحله 3: فشردهسازی و خروج سیال
– وقتی دندانههای چرخدنده در دهانه خروجی به هم برخورد میکنند، سیال بین دندانهها دیگر جایی برای حرکت ندارد و تحت فشار از دهانه خروجی خارج میشود.
– این فشردهسازی فشار لازم برای انتقال سیال به اجزای سیستم هیدرولیک را فراهم میکند.
